Zaaidichtheid wintertarwe: inzichten uit de praktijk

Gepubliceerd op maandag 8 dec 2025 om 14:48 uur

Door de zaaidichtheid te optimaliseren benutten tarwerassen hun uitstoelingspotentieel beter en kan er bespaard worden. Hybriden zouden sterke stoelers zijn, maar ook klassieke rassen kunnen dit potentieel hebben. In deze vergelijkende proef wordt dit dieper belicht.

Aanleiding van het onderzoek

Uit praktijkervaring en buitenlandse studies blijkt dat planten bij een lagere zaaidichtheid beter uitstoelen, wat leidt tot meer aren per plant. Naast een mogelijke besparing op zaaizaad, kan een lagere zaaidichtheid ook het risico op legering verlagen.
Het doel van een lagere zaaidichtheid is niet hogere opbrengsten behalen. Het gaat om optimalisatie, waarbij met minder kosten toch een goede opbrengst kan gerealiseerd worden. Dit om op het einde van de rit de netto financiële winst van het perceel te verbeteren.

Deze inzichten vormen de aanleiding voor een proefopzet waarin onderzocht wordt in welke mate de zaaidichtheid verlaagd kan worden door te vertrouwen op het uitstoelingsvermogen met stabiele opbrengst en een beperkt risico op legeren.

Twee tarwerassen getest

Voor deze proef werden twee tarwerassen opgenomen. Beide rassen werden ingezaaid aan 100 en 200 kg/ha op poldergrond. Tellingen na opkomst resulteerden in gemiddeld 191 planten/m² bij de lage zaaidichtheid en 330 planten/m² bij de hoge. Figuur 1 toont een overzicht van de proefopzet.

Figuur 1: Overzichtskaart van de proef en NDVI-waardes op 24/04/2025 (waardes 0-1, met 1 als maximale NDVI-waarde)

Dronevluchten brengen gewasontwikkeling en opbrengst in kaart

De proef werd opgevolgd via regelmatige dronevluchten. Op basis van deze beelden werd de groenheidsindex (NDVI) bepaald, waarmee de gewasontwikkeling van opkomst tot afrijping in kaart gebracht werd:

De hoge zaaidichtheid van Ras A heeft de hoogste groenheid doorheen het seizoen, tot kort voor de afrijping.
De lagere zaaidichtheden hebben een lagere groenheid doorheen het seizoen, maar vanaf april wordt het verschil tussen de stroken kleiner.

Figuur 2: Groenheid (NDVI) tijdens het groeiseizoen

Legering

Op het dronebeeld van 17 juli 2025 hieronder (RGB-foto) is de legering heel goed te zien. Vooral de hoge zaaidichtheid van Ras A, die de hoogste groenheid had tijdens het seizoen, vertoont sterke legering.

Figuur3. Dronebeeld van 17 juli 2025 (RGB-foto)

Opbrengstkaart

De strokenbreedte werd afgestemd op die van de maaidorser, uitgerust met automatische opbrengstkartering. Elk bolletje op de kaart hieronder is een opbrengstmeting. In de stroken met de hoge zaaidichtheid van Ras A is duidelijk dat de opbrengst lager (lichtgroene bolletjes) is aan de linkerkant door de legering die we op het dronebeeld zagen.

De verschillen in opbrengst zijn nog net iets meer uitgesproken op de grafiek hieronder:

De lagere opbrengst door legering in de hoge zaaidichtheid van Ras A aan de linkerkant van het veld is duidelijk.
Daarnaast haalt de hoge zaaidichtheid van Ras B de hoogste opbrengst over bijna de volledige lengte van de proef, gevolgd door de lage zaaidichtheid van Ras A.
De lage zaaidichtheid van Ras B schommelt sterk in opbrengst, van 16,8 tot 12,9 ton per ha. Hoewel deze strook in het veld tussen de twee hoge zaaidichtheden ligt, is deze variatie enkel aanwezig bij de lage zaaidichtheid.

Figuur 4. Opbrengstkaart van de proef: kleur refereert naar opbrengst in ton/ha)

Figuur 5. Opbrengst (ton/ha) in vergelijking met de afstand tot de kopakker (m)

Weegbrug vs opbrengstkaart

De opbrengst per strook werd ook gewogen over de weegbrug. Vergeleken met de opbrengstkaart liggen de opbrengsten per hectare hier lager. Opvallend is dat beide lage zaaidichtheden een gelijkaardige opbrengst halen, terwijl de opbrengstkaart een hogere opbrengst toont voor de lage zaaidichtheid van Ras A.

	Ras A lage zaaidichtheid	Ras A hoge zaaidichtheid	Ras B lage zaaidichtheid	Ras B hoge zaaidichtheid
Opbrengst per strook met weegbrug	12,9	13,0	12,9	13,5
Gemiddelde uit opbrengstkaart	15,5	14,6	14,9	15,7

Conclusies

Ras A vertoont legering bij een hoge zaaidichtheid en toont vermoedelijk hierdoor een lagere opbrengst.
Ras B heeft aan een hoge zaaidichtheid de hoogste opbrengst, maar bij lage zaaidichtheid is de variatie te groot om een conclusie te trekken.

De opbrengstverschillen tussen een hoge en lage zaaidichtheid zijn beperkt, terwijl de kosten bij lagere zaaidichtheid lager liggen en het risico op legering bij een te hoge zaaidichtheid hoger zijn.

Zaai dus niet aan een te hoge zaaidichtheid, maar stem af op het uitstoelingsvermogen van het gekozen ras. Voor rassen met een zwakker stoelingsvermogen blijft enige voorzichtigheid nodig. Dit bespaart niet alleen op zaaizaadkosten, maar vermindert ook het risico op legering.

In samenwerking met/met de steun van